Hoe vaak schrijven we met de hand?
Jaarlijks op 23 januari is de internationale Dag van het Handschrift. In Nederland wordt rond deze tijd ook altijd de nationale Week van het Handschrift gehouden. Deze is gericht op het basisonderwijs, waar kinderen - hopelijk - goed leren schrijven met pen en papier. Het is een belangrijke vaardigheid, maar wel een die steeds meer onder druk staat.
REGIO - De meeste lezers van deze krant zullen het nog op school geleerd hebben: zo mooi en leesbaar mogelijk schrijven met pen (of griffel). Een mooi, goed leesbaar cursief handschrift was dé sleutel tot succes. Althans, dat werd ons ooit verteld. Maar hoeveel lezers nemen nu nog geregeld de pen ter hand om écht iets te schrijven? Zelfs in ons beroep als krantenmaker schrijven we opmerkelijk weinig met de hand. Misschien eens een telefoon-boodschap of wat korte steekwoorden voor een interview. Maar op menige andere werkplek zoek je tevergeefs naar een pen en papier: bijna alles gaat digitaal.
Een interessant gegeven is dat het leren van schrijfvaardigheid nog niet eens zo heel oud is. Pas sinds de Lager Onderwijswet uit 1920 krijgt elk kind schrijven op school aangeleerd. Daarvoor werd dit voor 'de masse' niet als een essentiële vaardigheid gezien. De grote maatschappelijke ontwikkeling die sinds 1920 gemaakt is, kunnen we dan ook mede toeschrijven aan het feit dat iedereen dit nu wel verplicht leert.
Veel voordelen
Goed kunnen schrijven in de brede zin is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Naast de inhoud van het schrijven is ook hóe je schrijft belangrijk. Met name het schrijven met de hand is tegenwoordig een ondergeschoven aspect. Dit terwijl juist de fysieke pen en papier grote toegevoegde waarde hebben, zo benadrukt ook het Platform Handschriftontwikkeling. Schrijven met de hand is een complexe neuromusculaire taak; je hebt een goede coördinatie nodig tussen spieren en hersenen om goed te kunnen schrijven. Door dit vaak te doen ontwikkelen kinderen een goede motoriek en verbetert de samenwerking tussen de linker en rechter hersenhelft. Schrijven mag met recht een wonder genoemd worden: de hersenen moeten razendsnel werken om niet alleen de inhoud van de tekst te verwerken maar ook om het fysiek op papier te krijgen.
Het mooie is: deze voordelen zijn er zeker niet alleen voor kinderen. Ook wij als volwassenen hebben baat bij een goede schrijfoefening. Het loont dan ook zeker om een vast schrijfmoment in te bouwen. Hoe knullig het misschien ook klinkt, maar het bijhouden van een dagboek is een goede optie om elke dag iets te schrijven. En als je het lang genoeg doet, is het ook leuk om deze dagboeken later terug te lezen.
Immaterieel erfgoed
Het handschrift is één van de bijzondere uitvindingen van de mensheid. Niet verrassend is handschrift dan ook opgenomen in de lijst van Nederlands immaterieel erfgoed. Met handschrift dragen we kennis, kunst en kunde over. Het zet aan tot de verdere ontwikkeling van beschaving en cultuur. Handschrift heeft bovendien ook een esthetische dimensie; zoals schoonschrift en kalligrafie.
We schrijven tegenwoordig voornamelijk digitaal
Om het handschrift ook in de toekomst te waarborgen als erfgoed worden diverse borgingsacties gehouden. De aandacht voor de dag en week van het handschrift valt hier binnen, maar ook brede advisering voor het onderwijs, doelgroepenonderzoek, ontwikkeling van een schrijfspel en verzorgen van gastlessen. Zo blijft het handschrift hopelijk behouden in een wereld die steeds digitaler is geworden.
